Wandelen in de Engbertsdijksvenen: 3 startpunten voor een korte wandeling

De Engbertsdijksvenen is een van de laatste levende hoogveengebieden van Nederland. Het ligt in de gemeente Twenterand, in Twente, en is aangewezen als Staatsnatuurmonument en Natura 2000-gebied. Een plek waar je adders tegenkomt op het pad, zonnedauw uit de grond ziet groeien en de kraanvogel misschien net over je hoofd scheert. Klein leven overal. En als je omhoog kijkt, ook groot.

Ik wandelde hier omdat er een locatie gezocht werd voor een opname van Mijn Pelgrimspad. Een paar dagen eerder stond ik er al tijdens mijn werk, op zoek naar een zonsondergang met weerkaatsing in het water. Toen dat niet lukte, heb ik zelf maar geposeerd. Dat zegt eigenlijk genoeg over hoe mooi het er is.

Dit gebied kende ik: het was ooit mijn werkgebied. Als bezoeker zie je het ineens anders.

We zochten die dag een plek met een korte wandeling, een mooi uitzicht en een plekje om even te zitten. Daarvoor reden we langs drie verschillende startpunten. Alle drie de keer de moeite waard, maar elk op zijn eigen manier.

Wandeling 1 – Bergweg Kloosterhaar

Het eerste startpunt is de Bergweg, net onder Kloosterhaar. Hier is het gebied meer heide dan veen. Toen we er liepen begon de heide al mooi paars te kleuren. Dat paars is zo intens dat je er even van moet bijkomen. Het zegt ook dat de zomer zijn hoogtepunt heeft gehad en de herfst eraan komt. In de natuur is dat juist het moment dat alles mooi wordt.

We liepen door naar het uitkijkpunt en genoten van het uitzicht en het heerlijke weer.

De keerzijde: het uitkijkpunt is een flink stuk lopen vanaf de parkeerplaats. Als je echt een korte wandeling wilt, is dit startpunt minder geschikt. Wij reden dan ook door naar het tweede punt.

Praktisch: Parkeren langs de Bergweg bij Kloosterhaar. Vanuit Kloosterhaar lopen er ook officiële routes het gebied in via Wandelnetwerk Twente (rode pijlen).

Wandeling 2: Paterswal, Bruinehaar

Dit vond ik het mooiste stuk van de dag. De Paterswal is een klein straatje dat het gebied inloopt. Net voor een brug kun je de auto aan de kant parkeren. En dan ben je er al bijna.

We liepen nog maar net of we stuitten op een adder.

Zo langs het pad. We stonden er echt bijna bovenop. Truus zag iets achter ons en we stopten. Ik keek voor me, zag iets op de grond liggen en dacht: dikke veter? Zo verwerken hersenen iets wat buiten je referentiekader valt. Toen drong het ineens tot me door. Een adder. Hoe gaaf is dat?

Het eerste stuk van dit pad loopt door een veenbos. Daarna wordt het uitzicht breder en loop je tussen weilanden en veenplassen. We kwamen een man tegen die vertelde dat hij verderop een grote adder opgerold in het gras had gezien. We hebben gezocht op zijn aanwijzing, maar die niet gevonden. Toch heeft dit pad van alle drie de meeste dieren opgeleverd: de adder, een wespspin met een enorm web, rupsen op weg naar iets moois, en de vleesetende zonnedauw langs het pad.

Dit is de wandeling waarvoor ik terugkom en hem dan verleng.

Praktisch: Parkeren aan de Paterswal in Bruinehaar, net voor de brug. Gratis, langs de kant van de weg.

Wandeling 3: Oude Hoevenweg, De Pollen

Het derde startpunt ligt aan de Oude Hoevenweg, richting De Pollen. In de lange bocht aan de linkerkant vind je een parkeerplaats. Vanaf hier loop je makkelijk het gebied in.

Het eerste stuk gaat door bos. Bij de T-splitsing gingen we rechtsaf. Al snel zagen we in de berm orchideeën staan. Truus wees me erop, ik was er zo langs gelopen. Maar eenmaal gezien herkende ik het blad meteen. Van nu af zal ik ze vaker spotten.

Daarna loop je het typische veenlandschap in: veel water, weerkaatsingen, vergezichten. Ik zag nog net een kikkertje voordat hij wegsprong.

Aan het eind van dit pad kom je uit op hetzelfde pad als bij wandeling 2. Je kunt de lussen aan elkaar koppelen voor een route van zo’n 10 kilometer. Wij kozen voor de terugweg langs een iets andere route. Daar kwamen we blaarkoppen tegen, rustig grazend achter een hek.

En toen zag ik bij een tweede blik dat er eentje buiten het hek stond. Ik zag nergens een opening, wist niet hoe ik het beest moest begeleiden en besloot Staatsbosbeheer te bellen. Dat duurde even. Via de politiemeldkamer kregen we uiteindelijk contact en zij hebben de boer ingelicht. Hij zou het oplossen. Fijn. Zo’n dag bevat altijd iets wat je niet had zien aankomen.

Praktisch: Parkeren aan de Oude Hoevenweg, ter hoogte van nummer 138, bij De Pollen. Gratis parkeren. Hier staan informatieborden met de officiële routes. De gele Leidijkroute (5,9 km) start hier en voert langs veenputten, waterwegen en vogelkijkhut ’t Krik-eantie.

Kijk ook eens voor korte wandelingen op de Utrechtse Heuvelrug

Wat kun je tegenkomen in de Engbertsdijksvenen?

Het gebied is rijk aan dieren die je niet overal ziet. Adders, heikikkers, boomkikkers, levendbarende hagedissen en libellen horen allemaal bij het vaste bewonersbestand. In het voorjaar kleuren de heikikker-mannetjes blauw tijdens de paartijd. Zonnende adders zijn het best te spotten op warme dagen in het voorjaar en de zomer. En wie omhoog kijkt, heeft kans op kraanvogels in de trektijd, of in de winter op de klapekster, de velduil of de blauwe kiekendief.

Aan de plantenwereld valt ook genoeg te zien: zonnedauw, lavendelheide, veenmos, orchideeën en de zeldzame slangenwortel.

Het hart van het gebied is kwetsbaar en niet toegankelijk. Honden zijn welkom, maar moeten aangelijnd blijven.

De 4 officiële wandelroutes van Staatsbosbeheer

Staatsbosbeheer heeft vier bewegwijzerde routes in het gebied uitgezet met gekleurde paaltjes:

• Heideroute (4,6 km, groene paaltjes): een echte heidewandeling langs veenplassen en langs uitkijkpunt De Pluus. Start vanuit Kloosterhaar.
• Freek van ’n Ekkelpad (1,3 km, gele paaltjes): de kortste route, geschikt als je weinig tijd hebt of met kinderen loopt.
• Streujenroute (3,1 km, rode paaltjes): door het veenbos, over heide en langs veenputten.
• Leidijkroute (5,9 km, gele paaltjes): door vogelrijk gebied, langs veenputten en waterwegen, met vogelkijkhut ’t Krik-eantie. Start bij De Pollen.

Praktische tips voor je wandeling in de Engbertsdijksvenen

Hoe kom je er

De Engbertsdijksvenen ligt in Twente, vlak bij Vriezenveen en de grens met Duitsland. Vanuit Almelo rij je er in ongeveer 20 minuten naartoe. De drie startpunten liggen verspreid en zijn goed te vinden via Google Maps:

Bergweg, Kloosterhaar (noordelijk deel). Paterswal, Bruinehaar (centraal). Oude Hoevenweg 138, De Pollen, Geesteren (zuidelijk deel).

Openbaar vervoer is beperkt in deze regio. Een auto of (elektrische) fiets is het makkelijkst.

Wanneer ga je

Het gebied is het hele jaar de moeite waard, maar elk seizoen biedt iets anders.

• Voorjaar (februari/april), dan kleuren de heikikkers blauw en zijn adders het makkelijkst te spotten op zonnige dagen.
• Zomer zie je libellen, orchideeën en de zonnedauw in volle bloei.
• Herfst kleurt de heide paars, een van de mooiste momenten van het jaar.
• Winter is het gebied soms een slaapplaats voor tienduizenden toendrarietganzen en heb je kans op de klapekster en de velduil.

Overnachten

Voor wie van verder komt, zijn er een paar mooie opties in de buurt. Landal De Vlegge ligt op loopafstand van het gebied en biedt bungalows in alle maten, ook met wellnessfaciliteiten. In de omgeving vind je verder kleinschalige B&B’s (B&B Vlegge / De Johanneshoeve) in het Twentse boerenland. Zoek op Vriezenveen, Vriezenveensewijk of Westerhaar voor lokale opties. Overnachten ter plekke maakt het makkelijk om ’s ochtends vroeg te wandelen, het rustigste moment van de dag.

Lees ook:

• Wandeling in het Springendal – Ootmarsum
• Schokland; een voormalig eiland in de Zuiderzee
• Kennemerduinen, een NS route
• N70 wandelroute – Rijk van Nijmegen
• Wandeltocht Hoonhorst – Gegarandeerd Onregelmatig

Zinvol Reizen organiseert ook wandelreizen, wist je dat? Je kunt mee pelgrimeren op de Camino Frances / Camino Finisterre of heerlijk wandelen langs de kust in Portugal.

Dit artikel bevat affiliatelinks. Als je iets boekt of koopt via een van deze links, ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou.