De Ziro Valley ligt hoog in Arunachal Pradesh, in het uiterste noordoosten van India. Een groene hoogvlakte vol rijstvelden, omringd door beboste heuvels. Hier wonen de Apatani, ook wel Tanw of Tanii genoemd. Mijn dag begon bij de sjamaan, die mij regen en mist voorspelde. Ik lunchte bij de eerste homestay van Ziro. En ik eindigde dansend, tussen Apatani vrouwen.
De Ziro Valley, thuis van de Apatani
De vallei ligt op zo’n 1500 meter hoogte, in het district Lower Subansiri. De Apatani wonen hier al eeuwen. Ze verbouwen natte rijst en kweken tegelijk vis in hetzelfde veld. Die manier van leven met het land is zo bijzonder dat het Apatani cultuurlandschap sinds 2014 op de voorlopige lijst van UNESCO Werelderfgoed staat.
Veel Apatani volgen Donyi Polo, het eigen geloof waarin de zon en de maan centraal staan. De vlag van de Donyi Polo zie je bij veel huizen hoog boven het dak uitsteken. Daarnaast is ook het christendom in de vallei aanwezig. Hapoli is het moderne stadje in de Ziro vallei waar je winkels en de markt vindt. Old Ziro is het gebied met de traditionele dorpen, zoals Hong, Hari en Hija.
Mijn dag in de Ziro Valley
Een zegen met een ei
We begonnen de ochtend bij de sjamaan. Bij de Apatani heet hij nyibu: degene die contact heeft met de onzichtbare wereld. Hij gaf onze dag in de Ziro vallei een zegen met een ritueel met een ei. Het lezen van een ei is een oude Apatani traditie. De binnenkant wordt bekeken en geduid. Het ritueel begon met dat we als groep een wens mochten fluisteren in het ei.
Ik hoefde niet lang na te denken. Volgend jaar wil ik hier terug zijn, met een nieuwe groep nieuwsgierige en enthousiaste reizigers. Lees meer over die reis
Tien minuten later was het ei gekookt, in het vuurtje midden in het huis van hout en bamboe. Toen las de nyibu het ei. Deze keer voor de hele groep tegelijk, terwijl het eigenlijk iets persoonlijks is. Een wens fluister je tenslotte niet voor niets. Ik blijf me afvragen wat hij in mijn ei had gezien als ik alleen tegenover hem had gezeten.
Wat ik zag was een man die zijn werk serieus nam, en een groep reizigers die stil werd. Ik wist niet precies wat er gebeurde. Het bleef een intiem moment ook al beleefden we die als groep, ieder op zijn eigen manier.
In de bamboewand van zijn huis staken heel veel stokjes. Trots vertelde hij wat ze betekenden. Elk stokje stond voor een mithun die hij had geofferd. De mithun is een halfwild rund en het dierbaarste bezit van een Apatani familie. Het is ook het dier dat hier het vaakst geofferd wordt. Tegenstrijdig voelt dat. Gekoesterd worden maar ook geofferd.
Door de rijstvelden
Daarna liepen we door een rijstveld. De lokale bevolking was aan het werk. Gebogen ruggen, handen in de aarde, af en toe een lach naar ons. Je loopt hier over smalle dijkjes tussen de velden. Je beseft dat dit landschap niet vanzelf zo is. Het is gemaakt en onderhouden, generatie na generatie. Toen we er even liepen begon het zowaar te druppelen… Exact dat wat de sjamaan ons deze ochtend had voorspeld, een beetje regen maar meer ook niet. En dat was zo!
Een begraafplaats die leert loslaten
Hierna kregen we uitleg over hoe een begraafplaats hier werkt. We werden meegenomen een heuvel op, we zagen allemaal kleine oneffenheden in de grond en er lagen overblijfselen van bamboostokken, mithun hoorns. Overblijfselen van de vele graven die op deze heuvel te vinden zijn.
De overledene wordt hier begraven. Op het graf bouwt men een tijdelijke structuur van bamboe. Na een korte periode wordt er echt afscheid genomen. De Apatani geloven dat je de overledene niet te lang moet vasthouden. Als je blijft trekken, vindt die persoon geen rust in het leven hierna. Want de Apatani geloven dat er twee levens zijn. Het leven hier en het leven daar.
Vroeger gaf men dierbare bezittingen mee voor dat volgende leven. Het ging soms ver. Er werden hele ondergrondse huizen gebouwd. Er ging zelfs een levende mithun mee het graf in. Ook een scooter/auto, of iets van die waarde. Om grafroof te voorkomen doet men dat nu niet meer.
Ik bleef hangen bij dat loslaten. Wij houden vaak lang vast. Aan mensen, aan herinneringen, aan hoe het was. Hier is afscheid nemen een daad van zorg. Voor de ander, niet voor jezelf.
De bloementuin Ranii Flower Garden
En toen gingen we even heerlijk wandelen in de Ranii Flower Garden Kalung. De tuin was mooi en vrolijk gekleurd, vol roze en witte cosmea. Het “I love you” bloemetje, noemde Sange het. Acht blaadjes, één voor elke letter: I L O V E Y O U.
Veel kleur, veel lachen en heel veel fotosessies. De mensen in India zijn altijd nieuwsgierig en open om een kort gesprekje aan te gaan, natuurlijk gevolgd door een fotosessie. Ik vind het fijn om te zien dat dit tijdens mijn eerste bezoek zo was, in 2009 maar ook nu in 2026 nog precies zo is.
Lunch in Hong: koken in een bamboestok
Voor onze lunch gingen we naar een homestay in het dorp Hong, gerund door een Apatani vrouw. Het heet Narang Ata Yemyang Homestay, buiten wappert trots het witte vlaggetje met de rode zon in de wind hoog boven het bamboohuis.
Zij is geen gewone gastvrouw. Ze is een lokale bekende binnen de Apatani gemeenschap. Aan de muur hangt een ingelijste oorkonde. Daarop staat dat Vivekananda Kendra haar in 2023 eerde voor haar levenslange inzet om het oude erfgoed van de Apatani te bewaren. Ze deelt die tradities met wie bij haar aan tafel komt. Ze was een van de eersten in de vallei die haar huis openstelde voor reizigers, op een manier die de gemeenschap ten goede komt.
Bij haar maakten we een traditioneel gerecht: ei met groente en blad, gegaard in een bamboestok, onder haar toeziend oog. De lunch was uitgebreider, zij had al meer bereid voor ons. Hoe simpel het ook was het smaakte ons heerlijk. Het op deze manier samen koken met iemand in haar eigen keuken laat je een plek beter ervaren dan welke uitleg ook.
Fruitwijn van Naara Aaba
Ook bezochten we kort Naara Aaba in Hong, waar mijn reizigers de lokale wijn proefden. Een bezoek kan alleen op afspraak. Ze maken hier wijn van lokaal fruit: vooral kiwi, maar ook peer, pruim en wilde appel. Tage Rita, landbouwingenieur uit de vallei, begon de wijnmakerij in 2017. Ze zag dat boeren hun kiwi’s niet verkocht kregen. Nu koopt zij het fruit op. Alleen al in het eerste jaar leverden zo’n 300 boeren aan haar. Ook jongeren uit het dorp vinden er werk. De naam is een eerbetoon aan haar schoonvader.
In 2023 verscheen Tage Rita in Shark Tank India, het televisieprogramma waarin ondernemers geld zoeken bij investeerders. Ze sloot er een deal van 75 lakh roepies. Daarmee was ze een van de eerste ondernemers uit Noordoost-India in het programma.
Dansen met zeven Apatani vrouwen
In de middag maakten we een wandeling door het dorp Palaguda. Daar wachtten zeven oudere Apatani vrouwen op ons. Ze kleedden ons aan in traditionele kleding en daarna gingen we dansen. Zij hadden zichtbaar net zoveel lol als wij.
Daarna zongen ze voor ons. Een van hen speelde op een fluitje gemaakt van de stengel van de rijstplant. Zo’n fluitje kun je alleen in de oogstperiode maken. Het fluitje ging nogal snel stuk. Gelukkig hadden ze er meerdere. De ene vrouw na de andere probeerde het, en elke keer dat er weer een kapot ging, zag je dat ze er lol om hadden in de blikken die ze met elkaar uitwisselden.
Dat zijn de momenten waar ik het meest van geniet. Een fluitje dat het niet houdt, en een groep die erom ligt te lachen. Daarin zie ik hoe weinig ons eigenlijk scheidt. Overal gaan dingen mis. Overal kun je erom lachen. En dat deel je, met wie er ook naast je staat.
’s Avonds in het stadje: markt en koffie
Na een dag vol indrukken liepen we ’s avonds vanuit ons hotel even het stadje in. We bezochten de overdekte markt en slenterden door een winkelstraat.
Heb je zin in een goede westerse cappuccino? Dichtbij ons hotel, aan Pai Road, zit 7th Heaven. Ze hebben er een echt koffieapparaat én lekkere taartjes.
Respectvol reizen in de Ziro Valley
De oudere Apatani vrouwen zijn bekend om hun gezichtstatoeages en neuspluggen. Die traditie is gestopt; jongere generaties dragen ze niet meer. Het is begrijpelijk dat je ze wilt fotograferen. Vraag het altijd eerst. Een glimlach en een gebaar naar je camera is genoeg. Krijg je nee, dan respecteer je dat. Je bent hier te gast in iemands dorp en loopt niet in een museum rond.
Ga bij voorkeur met een lokale gids. Die opent deuren die je alleen niet vindt, en zorgt dat je geld bij de gemeenschap terechtkomt.
De Ziro Valley bezoeken met Zinvol Reizen
Deze dag in de Ziro Valley is onderdeel van mijn reis door Noordoost-India, waarin we Nagaland, Assam en Arunachal Pradesh bezoeken. Ontmoetingen met de mensen die er wonen staan centraal, in een kleine groep. Ben je nieuw in India? Lees dan ook mijn complete gids voor een reis naar India.
Praktische tips voor de Ziro Valley
Hoe kom je er
De Ziro Valley ligt ongeveer 115 kilometer van Itanagar, de hoofdstad van Arunachal Pradesh. Het dichtstbijzijnde treinstation is Naharlagun, zo’n 100 kilometer van Ziro. Guwahati in Assam is de grote luchthaven voor Noordoost-India, maar ligt rond de 450 kilometer verderop. Reken op lange autoritten over bergwegen.
Als buitenlander heb je een Protected Area Permit (PAP) nodig om Arunachal Pradesh in te mogen. Die vraag je aan via een erkende lokale touroperator. Reis je met mij mee, dan regelen wij dat voor je.
Wanneer ga je
De beste reisperiodes zijn het voorjaar (maart tot mei) en het najaar (september tot november). In september vindt het Ziro Festival of Music plaats, dan is het druk in de vallei. Wil je de rijstfluitjes horen, ga dan in de oogsttijd. De ochtenden en avonden zijn fris, ook in het najaar. Neem een warme laag mee.
Hoe lang blijf je
Plan minimaal twee nachten. De reis ernaartoe kost tijd, en de vallei vraagt om rust. Je verkent hem het best per auto en te voet, lopend door de dorpen en over/langs de rijstvelden.
Overnachten
Reis je alleen? Kies voor een homestay bij een Apatani familie in Old Ziro, bijvoorbeeld in Hong. Narang Ata Yemyang Homestay, waar wij lunchten, is een van de eerste homestays in de vallei. Zo zie je hoe het dagelijks leven eruitziet en blijft je geld in de gemeenschap. In Hapoli vind je daarnaast eenvoudige hotels en guesthouses.
Wij verbleven zelf in Ziro View Hotel.
Op elke reis neem ik mijn eigen hervulbare waterfles mee. Mijn missie is om single-use plastic uit te bannen, en bijvullen in plaats van weggooien is een van de makkelijkste manieren om daar als reiziger aan bij te dragen. Ook een opvouwbare tas voor kleine aankopen scheelt onnodig plastic afval onderweg.
Dit artikel bevat affiliatelinks. Als je iets boekt of koopt via een van deze links, ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou.
Nog geen reacties