Een eerlijk verhaal over reizen als vrouw, professionele grenzen die worden overschreden, en de dubbele standaard die ons allemaal vermoeit.
Afgelopen week ging de discussie over vrouwonveiligheid weer hevig op in Nederland en België. Soundos El Ahmadi confronteerde presentator Bart Schols in De Afspraak met de harde cijfers: vrouwen zijn overal onveilig. “Jouw vriendinnen zijn niet de statistieken,” zei ze. En ze heeft gelijk. Als reizende vrouw en gids ervaar ik dit patroon keer op keer. Dit is mijn verhaal.
Het dakterras in Misfat Al Abriyeen
De zon zakt langzaam achter de bergen van Oman. Ik zit op een dakterras in Misfat Al Abriyeen, een van die dorpjes die je doet geloven in magie. Tegenover me zit een collega-gids in een witte dishdasha met daarboven een traditionele Omaanse kuma. We praten over ons werk, over groepen, over die bijzondere momenten waarop je iemands perspectief ziet verschuiven.
Vakgenoten onder elkaar en het soort gesprek dat je toch ook wel energie geeft. Tot ik aangeef dat ik naar mijn eigen hotel ga en hij vraagt:
“Wil je mee naar mijn hotelkamer?”
Ik sla het af. Vriendelijk maar duidelijk.
Vanaf het dakterras loop ik naar beneden en ik merk dat hij achter mij aan loopt. Als ik bijna beneden ben vraagt hij het opnieuw En nog voordat ik uit beeld verdwijn vraagt hij het nog een laatste keer.
De sfeer veranderde van collegiaal naar gênant. Van professioneel naar… dit. Weer.
“Dit klinkt bekend”
Een paar dagen later zit ik in een hostel in Muscat met twee vrouwelijke reizigers. We praten, zoals reizigers op reis doen, over onze ervaringen. Een van hen vertelt over haar dag met een lokale gids: leuk, informatief, precies wat ze wilde. Tot aan het einde, toen hij vroeg of ze die avond een drankje wilde doen. De ondertoon was onmiskenbaar.
“Waarom kunnen we niet gewoon een normale dag hebben zonder dat het… zo eindigt?” vraagt ze zich af. Ik knik. Want ook ik weet het antwoord niet.
Het patroon dat ik niet wil zien
Laat me duidelijk zijn: ik heb ook prachtige gesprekken gehad met mannelijke reizigers en collega’s die gewoon… gesprekken bleven. Waar we lachten, ervaringen deelden, elkaar inspireerden. Die eindigden met een handdruk, een “tot ziens misschien” en een goed gevoel.
Maar als een gesprek wat langer duurt, als je raakvlakken vindt, als je denkt: ah, hier ontstaat een echte connectie, dan gebeurt het toch te vaak. Dan komt die vraag. Een uitnodiging. De verschuiving van collegiaal naar… iets anders.
Dit is niet de eerste keer. En dat is precies het probleem.
Er was die avond in de Baiyoke Tower in Bangkok, toen een fransman dacht dat een vriendelijk gesprek en samen de taxi delen een uitnodiging was.
Er was die Sri Lankaanse gids die wilde blijven slapen op mijn hotelkamer. Ik was zijn gast… Niet zijn date!
En nu Oman. Een collega. Iemand die zou moeten begrijpen hoe je als gids werkt, hoe je professionele grenzen handhaaft, hoe kwetsbaar je gasten kunnen zijn.
Als het één keer was geweest, zou ik het kunnen afdoen als pech. Als het twee keer was, toeval. Maar dit is een patroon. En ik ben niet de enige die het ziet.
De cijfers liegen niet
Uit onderzoek blijkt dat 64% van solo reizende vrouwen minstens één vorm van ongewenste aandacht heeft ervaren. 40% rapporteert seksuele intimidatie. In regio’s met minder gendergelijkheid ligt dit percentage nog hoger.
Deze cijfers over vrouwonveiligheid zijn niet uniek voor Nederland, ze gelden wereldwijd. Van straatintimidatie in Amsterdam tot ongewenste aandacht in Oman: het patroon is hetzelfde.
Maar hier is wat me raakt: dit gebeurt niet alleen met kwetsbare toeristen in vreemde landen. Dit gebeurt met mij: een vrouw met 20 jaar ervaring bij de politie, een professionele gids, iemand die letterlijk anderen leert hoe ze veilig kunnen reizen.
Als het mij overkomt, hoe is het dan voor de 22-jarige die voor het eerst alleen reist?
De dubbele standaard die vermoeit
Hier is de valkuil waar elke (reizende) vrouw in terecht kan komen:
- Als je vriendelijk bent → je wilt meer
- Als je toegeeft → je bent een “hoer”
- Als je weigert → je bent moeilijk, of worse: je “vroeg erom” door aardig te zijn
- Als je afstandelijk bent vanaf het begin → je bent kil, arrogant, je mist de “echte” ervaring
Voor mannen bestaat deze berekening niet. Een mannelijke reiziger kan gewoon… aardig zijn. Een gesprek hebben. Vrienden maken. Zonder dat elk gesprek een verkapt sollicitatiegesprek is voor seks.
En hier is de bizarre contradictie: we worden veroordeeld of we nu wel of niet toegeven. Vrouwen die met meerdere partners naar bed gaan worden gelabeld als “sluts”, terwijl mannen “studs” of “players” worden genoemd.
Interessant genoeg: het zijn vooral andere vrouwen die het hardst oordelen. 46% van vrouwen zegt dat vrouwen strenger zijn dan mannen (slechts 12% noemt mannen als de strengste beoordelaars).
Maar dat verandert niets aan de essentie: vrouwen draaien altijd op voor het gedrag van mannen.
Wat dit kost
De impact is groter dan je denkt:
Mentale vermoeidheid: Elk gesprek vereist een afweging. Kan ik wel gewoon aardig zijn? Of geef ik daarmee het verkeerde signaal?
Verlies van spontaniteit: Die magische momenten waarop je iemand ontmoet en het klikt? Die worden getemperd door voorzichtigheid.
Professionele schade: Als vrouwelijke gids wíl ik netwerken met collega’s. Maar hoe doe je dat veilig? En moet ik nu bij elke mannelijke gids die ik ontmoet denken: doet hij dit ook met zijn gasten?
Het normaliseren: Onderzoek onder vrouwelijke gidsen in Turkije toont aan dat seksuele intimidatie zo gewoon is geworden in de sector dat het genormaliseerd is. Gidsen “tolereren” ongewenste seksuele aandacht en lijken de consequenties te “managen”.
Maar waarom zouden we dat moeten managen? Waarom is dit gewoon onderdeel van het vak?
Professionele grenzen bestaan – als we ze willen zien
Ik ken machtsverhoudingen. Ik heb 20 jaar bij de politie gewerkt. Daar waren de regels helder: geen relaties met burgers waarmee je in contact staat. Relaties tussen meerderen en ondergeschikte moet je niet willen.
Waarom? Omdat er een machtsverhouding is. Omdat de ene partij afhankelijk is van de andere. En omdat vertrouwen misbruikt kan worden.
In de medische sector bestaat dezelfde helderheid. Artsen mogen geen romantische of seksuele relaties aangaan met patiënten, ook niet als “beide partijen het willen”. Er zijn trainingen, ethische codes, consequenties bij overtredingen. De machtsverhouding maakt consent problematisch.
En de reissector? De machtsverhouding tussen gids en reiziger is vergelijkbaar:
- Vertrouwen: Gasten vertrouwen erop dat hun gids hen veilig door een dag, een route, een reis leidt
- Afhankelijkheid: Reizigers zijn in onbekend terrein, vaak afhankelijk van de lokale kennis, taal en netwerk van de gids
- Kwetsbaarheid: Gasten zijn letterlijk ver van huis, in een vreemde omgeving, soms alleen
Een gids die aan het einde van een mooie dag vraagt “wil je een drankje doen?” met duidelijke bijbedoelingen, of die meerdere keren vraagt “wil je mee naar mijn kamer?”, misbruikt die positie. Net zoals een politieagent dat zou doen bij een burger, of een arts bij een patiënt.
Maar de toeristische sector is grensoverschrijdend – letterlijk. Misschien bestaan er wel ethische codes in bepaalde landen of bij bepaalde organisaties. Maar hoe handhaaf je die als je met tientallen landen, culturen en rechtssystemen te maken hebt? Een Nederlandse gids in Oman, een Sri Lankaanse gids voor Nederlandse toeristen, een Franse toerist in Thailand – wie bepaalt de norm? Wie handhaaft? Wie beschermt?
Die complexiteit maakt het des te belangrijker om het gesprek te voeren. Want het gebrek aan internationale standaarden betekent niet dat er geen standaard zou moeten zijn. Het betekent dat vrouwelijke gidsen en reizigers tussen de mazen van het net vallen.
En tussen collega-gidsen? Daar gaat het om professionele netwerken en collegialiteit. Maar ook daar geldt: als iemand meerdere keren blijft aandringen na een duidelijk “nee”, overschrijdt hij grenzen die in élke professionele context, ongeacht cultuur, zouden moeten gelden.
Het onderzoek onder vrouwelijke gidsen in Turkije laat zien dat dit geen Nederlands of westers probleem is. Het gebeurt wereldwijd. En wereldwijd wordt het genormaliseerd: “zo gaat dat nu eenmaal”, “mannen zijn nou eenmaal zo”, “je moet ermee leren omgaan”.
Maar waarom zouden we dat moeten managen? Waarom is dit gewoon onderdeel van het vak of van ons leven als vrouw?
Wat nu?
Ik blijf reizen. Ik blijf gidsen. En ik blijf vriendelijk.
Want het alternatief: ons klein maken, afstandelijk worden, stoppen met het aangaan van echte connecties, is geen oplossing.
Maar ik schrijf dit wel. Omdat:
- Dit is niet normaal. We hebben het genormaliseerd, maar het hoort niet normaal te zijn.
- Het is niet mijn schuld. Of die van die twee jonge vrouwen in Muscat. Of die van de miljoenen vrouwen die dit herkennen. Aardig zijn is geen uitnodiging.
- Er moet een gesprek komen over grenzen respecteren. Niet alleen waar er afhankelijkheid is, maar overal. Collega tegenover collega. Reiziger tegenover reiziger. Mens tegenover mens. Dat gesprek moet gaan over opvoeding. Over consequenties. Over verantwoordelijkheid. Over de simpele regel: nee is nee.
- Mannelijke collega’s: jullie kunnen helpen. Spreek andere mannen aan. Stel de norm. Laat zien hoe het wél kan, professionele vriendelijkheid zonder bijbedoelingen.
Aan mijn medereizigsters
Als jou dit overkomt:
- Het is niet jouw schuld. Je hoeft je niet te verantwoorden voor iemand anders’ gebrek aan grenzen.
- “Nee” is een volledige zin. Je hoeft niet uit te leggen, niet vriendelijk te blijven, niet beleefd te zijn als je je onveilig voelt.
- Vertrouw je intuïtie. Als het raar voelt, is het dat waarschijnlijk ook.
- Je bent niet alleen. 64% van ons heeft dit meegemaakt. We moeten hierover blijven praten.
De vraag die blijft hangen:
Wanneer kan ik gewoon een gesprek hebben zonder dat het eindigt met “wil je mee naar mijn kamer?”
Wanneer kan vriendelijk zijn ook gewoon vriendelijk zijn?
En wanneer kunnen we gewoon… reizen?
- Alle foto’s uit dit artikel zijn gemaakt tijdens mijn soloreis in Oman
Lees ook
Nog geen reacties