Camino de Santiago: de complete gids voor je pelgrimstocht

Ik liep mijn eerste Camino de Santiago in 2016. In 35 dagen van Saint-Jean-Pied-de-Port naar Santiago de Compostela, 800 kilometer op mijn voeten. Sindsdien ben ik er niet meer weggebleven. Als gids heb ik de route inmiddels meer dan negen keer gelopen, en elke keer leer ik iets nieuws.

In dit artikel vertel ik je alles wat je moet weten voordat je begint. Welke route kies je? Wat kost een Camino? Hoe zwaar is het echt? En wat doet zo’n pelgrimstocht met je?

📋 Camino de Santiago – snel overzicht
├ Populairste route: Camino Francés (780 km, 30-35 dagen)
├ Kosten: €50 per dag
├ Beste periode: April-Juni & September-Oktober
├ Minimaal voor Compostela: 100 km lopen of 200 km fietsend
└ Veiligheid: Zeer veilig, ook voor vrouwen alleen

Alles over de Camino de Santiago – Zinvol Reizen

Wat is de Camino de Santiago?

De Camino de Santiago is een netwerk van pelgrimsroutes die samenkomen in de kathedraal van Santiago de Compostela in Noordwest-Spanje. Volgens de traditie rusten daar de overblijfselen van de apostel Jacobus. Al meer dan duizend jaar trekken pelgrims uit heel Europa naar dit punt.

In 2025 liepen 530.919 mensen de Camino. Dat zijn niet alleen gelovigen. Je vindt er sporters, mensen op zoek naar stilte, mensen die een keerpunt in hun leven markeren, mensen die gewoon willen lopen. De Camino vraagt niets van je geloof. Alleen van je benen, en uiteindelijk ook van je hoofd.

De belangrijkste Camino routes

De Camino is niet één weg. Het is een netwerk. Hieronder de routes die het meest worden gelopen, van meest naar minst populair.

Camino Francés

De bekendste route. Meer dan de helft van alle pelgrims kiest de Camino Francés. Je start in Saint-Jean-Pied-de-Port aan de Franse kant van de Pyreneeën en loopt 780 kilometer door Noord-Spanje: over de bergen, door de wijngebieden van La Rioja, over de vlakke Meseta, langs Pamplona, Burgos en León, tot aan Santiago de Compostela.

Dit is de route die ik gids. Lees alles over de Camino Francés →

Camino Portugués

De op-één-na populairste route. Je kunt starten in Lissabon (600+ km) of in Porto (240-280 km). De Portugese kustroute is de snelst groeiende Camino ter wereld. Licht en vriendelijk van karakter, met mooi landschap en minder drukte dan de Francés.

Lees mijn verslag van de Camino Portugués →

Camino Primitivo

De oudste route. Koning Alfonso II liep hem in de 9e eeuw. Je start in Oviedo en loopt door het bergachtige Asturië en Galicië. Zwaar met 8.000 tot 9.000 meter stijging over 320 kilometer, maar uiterst authentiek. Ik liep deze route in mei 2026 en was even weer helemaal terug in de tijd van mijn eerste pelgrimstocht. Rustige routes, genoeg pelgrims om het familiegevoel te krijgen en prachtige paden volgen.

Camino del Norte

Langs de Cantabrische kust, door Baskenland, langs San Sebastián en Bilbao. Spectaculaire uitzichten, ook fysiek veeleisend door het voortdurend op en neer gaan. Minder makkelijk herbergen te vinden dan de Francés omdat er minder dorpjes zijn en het er minder druk is.

Via de la Plata

De langste officiële Camino: 960 kilometer, startend in Sevilla. Volgt een Romeinse handelsroute. Er zijn maar weinig pelgrims die deze route nemen, er heerst op dagen een intense eenzaamheid en houdt rekening met extreme hitte in de zomer. Echt iets voor ervaren Camino-lopers en mensen die ook zoeken naar alleen pelgrimeren.

Camino Inglés

De kortste Camino die erkend wordt voor de Compostela: 120 kilometer vanaf Ferrol (of 75 km vanaf A Coruña). Ideaal als je wil proeven van het camino-leven zonder meteen weken weg te zijn.

Vergelijk alle routes uitgebreid →

Camino de Santiago route vanuit Nederland

Ook zijn er veel pelgrims die vanuit Nederland vertrekken. Je komt dan op zo’n 2500 kilometer, ligt natuurlijk aan je woonplaats en welke route je neemt. Reken er maar op dat je zo’n 3 maanden nodig hebt om het hele traject af te leggen. Als je in Nederland begint met adressen via Vrienden op de Fiets dan kom je in een netwerk terecht waarbij heel vaak jou een adres wordt gegeven voor je volgende overnachting.

Hoeveel kilometer loop je per dag?

Dat bepaal je zelf. De ‘officiële’ etappes liggen rond de 20 tot 30 kilometer per dag. Op de Camino Francés zijn er zo veel herbergen dat je bijna overal kunt stoppen. Mijn kortste dag was 14 kilometer, vijf blaren, mijn langste ruim 40. Die vrijheid is precies wat de Camino bijzonder maakt.

Een gemiddelde van 20-25 kilometer per dag is realistisch voor de meeste mensen.

Hoe lang doe je over de Camino?

Dat hangt af van je route en je tempo.

• Camino Francés (780 km): 30-35 dagen
• Camino Portugués vanuit Porto (240 km): 10-14 dagen
• Camino Primitivo (320 km): 14-18 dagen
• Camino Inglés (120 km): 5-7 dagen

Je hoeft niet de hele route te lopen. Veel mensen lopen een deel, bijv de laatste 100 of 200 kilometer en keren later terug. Zo bied ik de Camino Francés: de eerste 212 km als start, zodat je later zelf verder kunt. Of wil je het eenmalig ervaren? Dan kun je mee met de laatste 200 km naar Santiago.

Wat kost de Camino de Santiago?

Reken op gemiddeld €50 per dag als je in herbergen overnacht en eenvoudig eet.

Globale verdeling per dag:

• Herberg (albergue): €12-25
• Maaltijden (inclusief pelgrimsmenu avond): €25-35
• Overig (koffie, ibuprofen, Compeed): €5-10

Je kunt het goedkoper maken door zelf te koken en donativo-herbergen te gebruiken. Je kunt het duurder maken door hotels te kiezen en restaurants. De Camino past zich aan je budget aan.

Lees het volledige budgetartikel →

Wanneer is de beste tijd om de Camino te lopen?

April tot en met juni, en september tot en met oktober. Dan is het weer aangenaam, zijn alle herbergen open en kom je de mooiste ‘donativo’-momenten langs: mensen die langs de route staan met fruit, koffie of muziek.

De zomer (juli-augustus) is warm tot heet en druk. De winter is rustig maar koud, en sommige herbergen zijn gesloten.

Mijn persoonlijke voorkeur: april/mei of september. Vroeg of laat in het seizoen, net buiten de piek.

Waar overnacht je op de Camino?

In een albergue, een pelgrimsherberg. Pelgrims slapen in slaapzalen met stapelbedden, gedeelde douches, vaak een keuken. Goedkoop, sociaal en vol karakter. Je ligt naast mensen uit tientallen landen wat de band in no-time versterkt en intiem maakt.

Wil je meer privacy? Hotels en pensiones zijn er ook, maar dan betaal je meer en mis je toch echt een deel van het pelgrimsleven.

Reserveren kan, maar hoeft lang niet altijd. Op de drukke maanden en de laatste 100 kilometer is het verstandig om tenminste een nacht vooruit te boeken. Handig: Gronze.com geeft een goed overzicht van albergues per route.

Lees alles over overnachten op de Camino →

Is de Camino zwaar?

Fysiek valt het voor de meeste mensen mee, als je je goed voorbereidt. Meerdere blaren zijn geen uitzondering, en je benen wennen snel en zullen zich in de eerste dagen aanpassen. De etappes zijn goed te doen op een gemiddelde conditie.

De zwaarste Camino’s zijn de Primitivo en de del Norte. De meest mentaal uitdagende is de Francés, vanwege de Meseta: 250 kilometer bijna vlak en weidse vlakte die dagenlang doorgaat. Ik vond juist dat stuk heerlijk!

Wat ik vaker zie dan een blessure: mensen die twijfelen aan zichzelf. De Camino daagt je mentaal uit. Maar dat is dan ook precies waarom hij zoveel mensen raakt. En eerlijk gezegd zijn die twijfels er vooraf en op de eerste dag het meest, daarna verdwijnen ze als water voor de zon.

Lees de 10 gezondheidstips voor de Camino →

Is de Camino veilig, ook voor vrouwen alleen?

Ja. De Camino is een van de veiligste wandelomgevingen ter wereld. Incidenten zijn er, zoals overal, maar in verhouding tot het aantal pelgrims dat er lopen minimaal. Omdat je nooit echt alleen loopt, kun je op drukke stukken altijd aansluiten bij anderen.

Spanje heeft bovendien extra politietoezicht op de Camino ingevoerd, met name in Galicië. Ook kun je de app AlertCops downloaden waarbij je snel met de politie in contact kan komen mocht dat nodig zijn.

Lees alles over veiligheid op de Camino →

Bestel ook je Camino reisgids voor onderweg

Wat neem je mee?

De richtlijn voor je rugzak is dat hij maximaal 10% van je lichaamsgewicht mag wegen. Weeg jij 70 kilo is dat dus 7 kilo. Inclusief water.

De essentials:

• Goede, ingelopen wandelschoenen
• Sneldrogende kleding (3-4 setjes)
• Lakenzak voor in de herbergen
• Compeed en tape voor blaren
• Pelgrimspaspoort (credencial)
• Kleine EHBO-kit

Wil of kan je niet met al je bagage lopen? Bagagevervoer is mogelijk via bedrijven als Jacotrans of Camino Fácil. Voor €4-6 per rit staat je tas ’s middags in je volgende herberg.

Lees de volledige paklijst →
Alles over bagagevervoer op de Camino →

Het pelgrimspaspoort en de Compostela

Om je Compostela te ontvangen, het officiële certificaat, heb je een credencial nodig: het pelgrimspaspoort. Daarin verzamel je stempels langs de route, minimaal twee per dag in de laatste 100 kilometer.

Je vraagt de credencial aan bij het Nederlands Genootschap van Sint Jacob, bij sommige kerken, of bij de eerste albergue aan het begin van je route.

De Compostela haal je op bij het Pilgrimskantoor in Santiago: Rua das Carretas 33. Ga daar als individu naar toe, ook als je in een groep loopt. De vrijwilligers maken een persoonlijk praatje, dat hoort erbij.

Lees alles over het pelgrimspaspoort en stempels →
Alles over het Pilgrimskantoor in Santiago →

Aankomst in Santiago de Compostela

Je wandelt het Praza do Obradoiro op. De kathedraal staat voor je. Het is een rare gewaarwording: je bent er. Na dagen, weken, soms maanden lopen is er ineens geen gele pijl meer die je de weg wijst.

Elke dag om 07.30, 9.30, 12.00 en 19.30 uur is er een pelgrimsmis in de kathedraal. Met een beetje geluk zie je de botafumeiro, het grootste wierookvat ter wereld, 1,5 meter hoog en 53 kilo zwaar, door de kerk slingeren. Ik heb het meerdere keren meegemaakt en het blijft een indrukwekkend gezicht.

Lees alles over Santiago de Compostela →

De Nederlandse / Vlaamse Huiskamer

Als jij dan je compostela in ontvangst hebt genomen wordt je ook van harte uitgenodigd om een kopje koffie of thee te doen op de eerste verdieping in het kantoor. Hier zitten twee vrijwilligers waar je even kort mee kan praten over je pelgrimstocht. Je treft er andere pelgrims die ook aangekomen zijn vanaf andere routes misschien. Het is een leuke afsluiting van je pelgrimstocht.

Na Santiago: Finisterre en Muxía

Voor veel pelgrims is Santiago niet het echte einde. Ze lopen door naar Finisterre, het ‘einde van de wereld’ volgens de Romeinen of naar Muxía, een klein kustplaatsje met een bijzondere bedevaartskerk. Beide liggen op zo’n 90 kilometer van Santiago.

Ik bied deze route ook als begeleide reis Santiago naar Finisterre / Muxia. Het is rustiger dan de aanloop naar Santiago, het landschap is indrukwekkend en open, en de aankomst bij de Atlantische Oceaan voelt als een werkelijk eindpunt.

Lees alles over de Camino Finisterre →
Lees alles over Muxía →

Alleen of met een gids?

De meeste pelgrims lopen alleen of worden al snel onderdeel van een informele groep. Dat is ook hoe ik het mijn eerste keer deed. Maar voor mensen die voor het eerst willen gaan maar blijven twijfelen, of die de voorbereiding liever uitbesteden, bied ik begeleide groepsreizen aan. Kleinschalig, max. 8 deelnemers, met ruimte om je eigen tempo te lopen.

Bekijk de begeleide Camino Francés start (mei 2027) →

Wat doet de Camino met je?

Er is een leven voor de Camino en een leven erna. Echt.

Niet omdat je ineens verlicht thuiskomt. Maar omdat weken lang elke dag hetzelfde doen: ‘opstaan, lopen, stoppen, slapen’ ruimte maakt. Ruimte om te denken. Om dingen los te laten. Om te merken wat er eigenlijk speelt.

Het vertragen op de camino, het letterlijk langzaam dagen achtereen in een voorwaartse beweging zijn, is zo goed voor ons.

Als wandelcoach zie ik hoe de beweging en de omgeving mensen helpen om tot nieuwe inzichten te komen. Niet door te praten, maar door te lopen. De Camino doet dat vanzelf.

Dit artikel bevat affiliatelinks. Als je iets boekt of koopt via een van deze links, ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou.