De tempels van Khajuraho in Madhya Pradesh behoren tot de meest bijzondere bezienswaardigheden van India. Dit kleine stadje staat wereldwijd bekend om zijn prachtige tempels uit de 10e en 11e eeuw, versierd met duizenden beeldhouwwerken. En ja, een aantal daarvan toont inderdaad erotische taferelen die de Kamasutra tot leven brengen. Maar deze UNESCO Werelderfgoed site heeft echt meer te bieden dan alleen die beroemde beelden. In deze praktische reisgids vertel ik je alles wat je moet weten om Khajuraho te bezoeken.
Khajuraho: De Tempels die Je Moet Zien in Midden-India
Waarom Khajuraho Bezoeken?
De tempels van Khajuraho behoren tot de mooiste voorbeelden van middeleeuwse Hindoe- en Jain-architectuur in India. Van de oorspronkelijk 85 tempels staan er nu nog ongeveer 20-25 overeind, verdeeld over drie groepen: de westelijke, oostelijke en zuidelijke groep. Maar wat een kunstwerken zijn het. De beeldhouwkunst is ongelooflijk gedetailleerd en verrassend goed bewaard gebleven.
Wat Khajuraho bijzonder maakt zijn de erotische scènes op de tempels. Weet dat slechts 10% van alle beeldhouwwerken de kamasutra tonen. De overige 90% bestaat uit afbeeldingen van godheden, krijgers, muzikanten, dansers en dagelijks leven uit die tijd. Samen vertellen ze het verhaal van een samenleving die spiritualiteit, sensualiteit en het gewone leven zag als onderdelen van één geheel.
De Betekenis van de Erotische Beelden
Waarom staan er eigenlijk erotische taferelen op tempelwanden? Daar vind ik verschillende theorieën over. Sommige experts zeggen dat het tantrische symboliek is, anderen denken dat het onderdeel was van seksuele educatie, of dat de beelden bliksem moesten afweren. Wat de reden ook was, de Chandela-dynastie die deze tempels bouwde zag geen tegenstelling tussen het goddelijke en het menselijke verlangen.
Voor mij was het meest indrukwekkende eigenlijk de perfectie en de levendigheid van alle beelden. Je ziet hoe stof plooit, hoe lichamen bewegen, hoe zelfs juwelen kunnen glanzen, allemaal in steen uitgehouwen.
De Mooiste Tempels van Khajuraho
Kandariya Mahadeva Tempel
Dit is de grootste en meest spectaculaire tempel van Khajuraho. Met zijn 31 meter hoge shikhara (torenvorm) domineert hij het westelijke tempelcomplex. De buitenmuren zijn bedekt met meer dan 870 beelden. Neem hier echt de tijd om de details ervan op je in te laten werken.
Matangeshwar Tempel
Een bijzondere tempel omdat dit de enige tempel in Khajuraho is die nog steeds actief gebruikt wordt voor dagelijkse aanbidding. In tegenstelling tot de andere tempels is dit een eenvoudige, sobere tempel zonder de beroemde sculpturen, maar met een indrukwekkende 2,5 meter hoge Shiva lingam. Tijdens Maha Shivaratri (februari/maart) komen hier duizenden pelgrims samen voor een driedaags festival.
Lakshmana Tempel
Prachtig bewaard gebleven tempel gewijd aan Vishnu. De beeldhouwkunst hier toont veel processie scènes en het dagelijks leven uit die tijd.
Chausath Yogini Tempel
Dit is waarschijnlijk de oudste tempel van Khajuraho (9e eeuw) en de enige die volledig van graniet is gebouwd. De naam betekent “64” er waren oorspronkelijk 64 cellen voor de Yoginis (vrouwelijke begeleiders van godin Kali). Hij ligt een beetje apart op een heuvel, maar is zeker de moeite waard.
Chitragupta Tempel
De enige tempel gewijd aan Surya, de zonnegod. Minder druk dan de andere tempels en daardoor fijner om rustig rond te kijken.
Varaha Tempel
Een kleine maar bijzondere tempel met een indrukwekkend monolithisch beeld van Varaha, het everzwijn waarin Vishnu verscheen als zijn derde avatar. Het 2,6 meter lange beeldhouwwerk is uit één stuk zandsteen gehouwen en bedekt met 675 miniatuurfiguren van goden en godinnen. Volgens de legende redde Vishnu als everzwijn de aarde (godin Bhudevi) door haar uit de kosmische oceaan op te tillen tussen zijn slagtanden, na een gevecht van duizend jaar met de demon Hiranyaksha.
Praktische Informatie Khajuraho – Madhya Pradesh
Beste Reistijd
Oktober tot maart is ideaal. De zomers (april-juni) zijn echt te heet om comfortabel tempels te bezoeken. Ik was er in november en dat was perfect.
Hoe Lang Blijven?
Twee dagen is genoeg om alle tempels rustig te bekijken, daarna word je ook echt wel tempel moe. Je kunt dan wel wat anders doen voor de afwisseling tussen de tempelbezoeken door wel heel fijn is. Ik was hier met mijn vader en wij bezochten nog een tweetal scholen.
Toegangsprijs
De westelijke groep (waar de meeste tempels staan) kost ongeveer 600 rupees voor buitenlanders. De oostelijke en zuidelijke groep zijn gratis te bezoeken.
Beste Tijd voor een Bezoek
Vroeg in de ochtend of laat in de middag vanwege het licht en de temperatuur. Veel fotografen komen speciaal voor het gouden uurtje bij zonsondergang.
Light & Sound Show
Elke avond is er een prachtige licht- en geluidsshow bij de westelijke tempels die de geschiedenis van Khajuraho vertelt. Er zijn twee voorstellingen: één in het Engels (eerste show) en één in Hindi. De toegangsprijs is ongeveer 250 rupees voor Indiërs en 700 rupees voor buitenlanders. Tijden variëren per seizoen (winter: 18:30-19:25 uur, zomer: 19:30-20:25 uur).
Khajuraho Dance Festival
Als je in februari komt, mis dan zeker het beroemde Khajuraho Dance Festival niet (20-26 februari). Dit jaarlijkse festival bestaat al sinds 1975 en toont de beste klassieke dansvorm van India tegen de achtergrond van de verlichte tempels. Je ziet Bharatanatyam, Kathak, Odissi, Kuchipudi en andere prachtige dansvormen uitgevoerd door topkunstenaars. De voorstellingen vinden plaats in openluchttheaters bij de Chitragupta en Vishwanatha tempels. De toegang is gratis, wat het extra de moeite waard maakt!
Waar Overnachten in Khajuraho
Het stadje Khajuraho zelf is klein en overzichtelijk. Er zijn hotels in alle prijsklassen, van budgetguesthouses tot luxe resorts. Ik raad aan om iets te kiezen binnen loopafstand van de westelijke tempelgroep – dan kun je er gemakkelijk naartoe lopen.
Budget tot middenklasse opties: Sunrise Bed & Breakfast rond de €12 per nacht
Comfortabele hotels: Hotel Isabel Palace rond de €30 per nacht
Luxe verblijf: Ramada Khajuraho rond de €65 per nacht
Rondleidingen en Tours Boeken Khajuraho
Boek je guided tour (met lunch) langs de tempels van Khajuraho. Ik was hier met mijn vader en zijn er twee dagen langs een heel aantal tempels gegaan. Een dag met gids en een dag zonder.
Je kunt de tempels prima op eigen houtje verkennen, maar een goede gids voegt echt veel toe. Ze kunnen je details vertellen over de symboliek en verhalen achter de beelden die je anders zou missen.
Aanbevolen tours:
- Dagelijkse rondleiding westelijke tempelgroep
- Avondtour met licht & geluid show
- Combinatietours Khajuraho + Raneh Waterfalls
Hoe Kom je in Khajuraho?
Vliegen: Khajuraho heeft een klein vliegveld met verbindingen naar Delhi, Varanasi, Mumbai en enkele andere steden.
Trein: Khajuraho heeft een eigen treinstation (Khajuraho/Kurj) met verbindingen naar Delhi, Varanasi, Agra en andere steden. De treinreis is pittoresk maar kan lang duren. Zelf kwam ik ’s nachts met de trein vanuit Varanasi, een avontuurlijke reis die je een echt gevoel geeft van reizen door India.
Bus: Er rijden bussen vanuit verschillende steden, maar ze zijn vaak langzaam en niet altijd comfortabel.
Combineer je Bezoek
Khajuraho ligt een beetje afgelegen, dus veel reizigers combineren het met andere bestemmingen:
Khajuraho + Orchha (175 km): Orchha is een prachtig middeleeuws stadje met paleizen, cenotafen en tempels langs de rivier de Betwa. Perfect voor 1-2 dagen extra en gemakkelijk te combineren.
Khajuraho + Varanasi: Populaire combinatie die ik zelf ook deed. Je kunt met de nachttrein vanuit Varanasi naar Khajuraho, en verder reizen per vliegtuig naar Mumbai of andere bestemmingen. Beide zijn goed verbonden per vliegtuig én trein.
Khajuraho + Panna National Park: Combineer cultuur met wildlife in één van de nabijgelegen tijgerreservaten.
Raneh Waterfalls: Slechts 20 km van Khajuraho vind je deze mooie watervallen in een canyon met opvallende rotsformaties. Een leuke halve dag excursie als je meer tijd hebt.
Mijn Persoonlijke Tips
- Neem een fles water mee, het kan heet worden
- Draag comfortabele schoenen, je loopt veel
- Zonsondergang bij de tempels is magisch voor foto’s
- Bezoek het Archaeological Museum. Klein maar interessant, met prachtige sculpturen en informatie over de Chandela dynastie
- Jain Museum bij de oostelijke tempelgroep, mooie collectie met beelden van de 24 Jain Tirthankaras en informatie over de Jain traditie. Ik vond het de moeite waard!
- De drie tempelgroepen: westelijk (het drukst, meeste tempels), oostelijk (mix van Hindoe en Jain tempels, rustiger), en zuidelijk (klein, vooral Chaturbhuj tempel)
- Wees voorbereid op opdringerige verkopers en riksja-chauffeurs bij de ingang
- De Light & Sound show ’s avonds is echt de moeite waard
- Als je tijdens Maha Shivaratri (feb/maart) komt, mis dan de feestelijkheden bij de Matangeshwar tempel niet
Is Khajuraho de Moeite Waard?
Absoluut. Ook al ligt het niet direct op de klassieke toeristische route door India, de tempels zijn spectaculair en geven een fascinerend kijkje in middeleeuws India. Het kleine stadje zelf was heerlijk rustig en overzichtelijk, een aangename onderbreking als je van de drukte van Delhi of Varanasi komt.
De beroemde erotische beelden zijn een interessant aspect, maar laat je niet alleen daardoor naar Khajuraho trekken. De totale artistieke prestatie van deze tempels is wat je echt zal bijblijven.
Ben je op zoek naar meer authentieke reiservaring in India? Bekijk mijn andere India artikelen of sluit je aan bij een van mijn kleine groepsreizen naar Rajasthan of Noord-Oost India.
Tijdens mijn reizen heb ik altijd mijn eigen waterfles bij mij. Laten we zorgen dat de one-use waterflessen (en dus het bijkomende afval) tot het verleden gaan behoren.
Lees ook:
- Dudhsagar Falls Bezoeken: Goa’s Spectaculaire Waterval
- Alles over de twee cooking schools in Palolem – Goa
- Jaipur Reisgids: 10 Must-See Bezienswaardigheden
- Veilig reizen als vrouw alleen in India
Dit artikel bevat affiliate links. Als je via een van deze links iets boekt of koopt, ontvangen wij mogelijk een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou.
Nog geen reacties