Ze zijn oud. Sommigen lopen met een stok, anderen zitten bij het vuur en kijken je rustig aan. Om hun nek hangt een ketting met kleine messing hoofdjes op een rij. Elk hoofdje staat voor een mens. Ik zat bij hen in huis, op een houten bank tegenover het vuur. Alles wat ik zag was nieuw voor mij. Dat is voor mij zinvol reizen. Mijn idee van gewoon even loslaten, en zoeken naar de balans tussen mijn gewoon en dat van de ander.
Ik reisde naar Mon, in het noorden van Nagaland, om de koppensnellers van de Konyak stam te ontmoeten. Niet om ze te bekijken. Maar om ze te spreken, zolang dat nog kan. Over een paar jaar zijn ze er niet meer. Dan kun je de vragen niet meer stellen.
Dit artikel gaat over die ontmoetingen met de oude koppensnellers. Over de dorpen Hongphoi, Longwa en het huis van de koning dat precies op de grens met Myanmar staat, en over hoe je zelf naar dit afgelegen deel van India reist.
Wie zijn de koppensnellers van Nagaland?
De Konyak zijn een van de grootste Naga stammen. Ze wonen vooral in het district Mon, het meest noordelijke district van Nagaland, ingeklemd tussen Assam, Arunachal Pradesh en Myanmar. Hun gebied loopt door tot over de grens, in Myanmar. En dat is uniek, die grens bestaat voor hen dus niet. Zij kunnen en mogen zich vrij bewegen in hun eigen gebied, los van landsgrenzen.
Eeuwenlang was het snellen van hoofden een vast onderdeel van hun cultuur. Dorpen voerden oorlog met elkaar. Wie terugkwam met het hoofd van een vijand, kreeg aanzien. En een tatoeage. Op het gezicht, later op de borst en de nek. Hoe meer hoofden, hoe meer lijnen. Het hoofd van een vijand werd gezien als een bron van kracht en vruchtbaarheid voor het dorp.
In de jaren zestig werd het koppensnellen verboden. Volgens de meeste bronnen vonden de laatste bekende gevallen eind jaren zestig plaats. Het christendom, dat vanaf de negentiende eeuw door missionarissen in de Naga heuvels werd verspreid, speelde een grote rol in het verdwijnen van de traditie. Tegenwoordig is het overgrote deel van de Konyak christen.
Wat overblijft is een kleine groep mannen die het nog heeft meegemaakt. Met hun getatoeëerde gezichten zijn ze de laatste schakel met een wereld die bijna verdwenen is.
De ketting met messing hoofdjes
Wat opvalt als je naar de mannen kijkt is dat de prominent gedragen ketting. Alle oude strijders die we onderweg tegenkwamen, droegen hem. Een snoer met kleine messing hoofdjes, naast elkaar op een rij. Elk hoofdje staat voor een hoofd dat de drager heeft gesneld bij een andere stam. Ze vertelden me dat je met vijf hoofdjes op een rij echt meetelde. Liever meer.
Ik stond ernaar te kijken en probeerde het te bevatten. Vijf hoofdjes. Vijf mensen. En de man die ze droeg, keek me vriendelijk aan. Het is makkelijk om daar een oordeel over te hebben. Maar deze mannen leefden in een wereld waarin dorpen elkaar bevochten en waarin je eigen leven ook op het spel stond. Dat werd me pas echt duidelijk in Hongphoi.
Hongphoi: een gesprek met de Angh
Hongphoi is een klein dorp op ongeveer een uur rijden van Mon. Hier woont een Angh, zoals de Konyak hun erfelijke dorpshoofd of koning noemen. Een Angh heeft van oudsher veel gezag. Hij bestuurt niet alleen zijn eigen dorp, soms vallen er ook andere dorpen onder zijn gezag.
Ik zat naast hem en stelde de vraag die ik al de hele reis met me meedroeg. Was hij blij dat het koppensnellen verboden werd?
Hij was er duidelijk in. Ja, zei hij. Want nu hoefde hij niet meer te vrezen voor zijn leven.
In onze gedachten stellen we ons koppensnellers misschien voor als mannen zonder angst. Maar wie jaagt, wordt ook bejaagd. Ook zij lagen ’s nachts wakker maken zich zorgen over hun geliefden. En dus bracht het verbod niet alleen het einde van een traditie. Het bracht ook rust.
Binnen in een Konyak huis
We werden ook binnen uitgenodigd. In de kamer brandt een vuur, midden in de ruimte. Daarboven ligt van alles te drogen. Kruiden, maar ook vlees en huid. De rook trekt langzaam door het huis en hangt in alles wat er ligt.
De keuken is ruimer, daar zitten de vrouwen. We spraken elkaars taal niet, maar dat maakte weinig uit. We wisselden blikken uit en glimlachjes. En ja, ik maakte foto’s, natuurlijk. Maar wat me het meest is bijgebleven, zijn die blikken en genegenheid.
Een dans met zang
Op een gegeven moment stonden de mannen op. Ze voerden een kleine dans op, met zang. Geen show voor toeristen, zo voelde het niet. Eerder iets wat ze deelden. Oude stemmen, oude passen, en een ritme dat in hun oude lichaam op geslagen ligt en al veel langer bestaat dan zij.
Longwa: het huis van de koning op de grens met Myanmar
Vanuit Mon rijd je in ongeveer twee uur naar Longwa, een groot Konyak dorp op zo’n veertig kilometer afstand, pal aan de grens met Myanmar. De grens loopt dwars door het dorp. En dwars door het huis van de Angh. Onderweg zie je de omgeving, het alledaagse leven en de meest mooie uitzichten over de omgeving.
Het paleis van de Angh is een ovaal, groot huis. De ene helft staat in India, de andere helft in Myanmar. Binnen hangen schedels van dieren aan de wanden, er staan oude houtsnijwerken en wapens. Het gebied van deze Angh reikt tot diep in Myanmar. Voor de bewoners is die grens een denkbeeldige lijn op de kaart. Hun familie, hun akkers en hun kerk liggen aan beide kanten.
Toch is het belangrijk om te weten dat je als bezoeker niet zomaar de grens over mag. Ook al sta je met één voet in Myanmar, het is geen doorgang. India heeft de grenscontroles de afgelopen jaren aangescherpt. Een stukje terug op diezelfde grens aten we een lokale lunch. We waren te gast bij een familie in hun keuken, er stond een lage ronde tafel met wat lage ronde krukjes. Het rook er heerlijk en we zagen dat het eten voor ons al als een buffet was uitgestald. Het was eenvoudige lunch, met rijst, dal en een groente mix wat er die dag was. Het was heerlijk en we genoten volop van de lokale ervaring.
Een werkplaats waar messing wordt bewerkt
Onderweg bezochten we een werkplaats waar ze messing bewerken. Het is mooi om te zien hoe het materiaal in handen van de makers vorm krijgt. Sieraden en metaalwerk zijn nog steeds een belangrijk onderdeel van de Konyak identiteit, ook nu het koppensnellen al tientallen jaren voorbij is. Tijdens feesten dragen ook jonge mensen hun traditionele sieraden met trots.
Als je iets wilt kopen, is een werkplaats als deze een mooie manier om de lokale makers direct te steunen.
Respectvol reizen naar de Konyak dorpen
Mon is geen openluchtmuseum. De mannen met de getatoeëerde gezichten zijn opa’s, vaders, dorpsoudsten. Helaas komen er ook reizigers die met grote camera’s vlak voor hun gezicht gaan staan, foto’s maken en weer verdwijnen. De Naga schrijver Abraham Lotha beschreef al in 2007 hoe vernederend dat voor de Konyak moet voelen.
Neem daarom de tijd. Groet, ga zitten, vraag of je een foto mag maken. Reis bij voorkeur met een lokale gids die de taal spreekt, zodat je echt een gesprek kunt voeren. Juist die gesprekken maakten deze dagen voor mij bijzonder. Niet de foto’s.
Ga je op bezoek bij een Angh, kom dan niet met lege handen. Bij de Konyak is het gebruikelijk om een klein geschenk mee te nemen, hoe bescheiden ook, als teken van respect. Ik wist dit de eerste keer niet. Een volgende keer ga ik informeren wat goed is om mee te nemen.
Praktische informatie voor je reis naar Mon
Mon ligt afgelegen, en dat merk je. Maar het landschap waar je doorheen rijdt, met groene heuvels, bamboebossen en dorpen op de bergkammen, maakt de lange ritten meer dan goed.
Hoe kom je er
Er is geen vliegveld of treinstation in Mon. De dichtstbijzijnde vliegvelden liggen in Assam: Jorhat en Dibrugarh. Vanaf daar rijd je via Sonari naar Mon, een rit van een groot deel van de dag. Het dichtstbijzijnde treinstation is Bhojo, vlak bij Sonari. Openbaar vervoer bestaat uit gedeelde taxi’s en bussen, maar met een eigen chauffeur en lokale gids reis je een stuk comfortabeler.
Belangrijk: als buitenlander heb je voor Nagaland een Protected Area Permit (PAP) nodig. Deze vraag je vooraf online aan via het e-FRRO portaal van de Indiase overheid. Daarnaast moet je je binnen 24 uur na aankomst melden bij de Foreigners Registration Officer van het district. De regels rond dit permit staan ter discussie en kunnen veranderen, dus controleer de actuele situatie voordat je vertrekt. Kijk ook altijd naar het actuele reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Wanneer ga je
De beste periode is van oktober tot en met mei, buiten de regentijd. Overdag is de temperatuur dan heerlijk maar in de avond kan het best fris worden. In de moessonmaanden zijn de wegen slecht begaanbaar. Wil je de Konyak cultuur op zijn levendigst zien, ga dan in de eerste week van april. Dan vieren de Konyak het Aoleang festival, hun nieuwjaarsfeest na het zaaien.
Hoe lang blijf je
Neem minimaal twee à drie nachten in Mon. Dan heb je tijd voor Hongphoi en de dorpen rond Mon, en voor een dag naar Longwa. De reis ernaartoe kost al snel een hele dag, dus plan ruim. Mon combineer je goed met andere delen van Noordoost-India, zoals Assam en Arunachal Pradesh.
Overnachten
Wij verbleven in de stad Mon zelf. Je vindt er eenvoudige hotels en guesthouses, en in de omliggende dorpen homestays bij Konyak families. Een homestay is de mooiste manier om het dagelijks leven van dichtbij mee te maken. Verwacht geen luxe, wel warme gastvrijheid. In de buurt van het dorp Shiyong ligt bijvoorbeeld de Konyak Tea Retreat, gerund door een Konyak familie.
Op elke reis neem ik mijn eigen hervulbare waterfles mee. Mijn missie is om single-use plastic uit te bannen, en bijvullen in plaats van weggooien is een van de makkelijkste manieren om daar als reiziger aan bij te dragen. Ook een opvouwbare tas voor kleine aankopen scheelt onnodig plastic afval onderweg.
Reis mee naar Nagaland
Wil je de Konyak dorpen niet alleen ontdekken? Met Zinvol Reizen reis ik in een kleine groep door Nagaland, Assam en Arunachal Pradesh. We nemen de tijd voor ontmoetingen, voor stilte en voor de verhalen van de mensen die we onderweg tegenkomen. Lees ook mijn artikel over Tawang bezoeken of mijn complete gids voor een reis naar India.
De mannen met de messing hoofdjes zullen er niet lang meer zijn. Ik ben dankbaar dat ik naast ze mocht zitten en dat ik mijn vraag nog kon stellen.
Dit artikel bevat affiliatelinks. Als je iets boekt of koopt via een van deze links, ontvangen wij een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou.
Nog geen reacties